Ahmet Pala

10 Ağustos 2018

Sanatın farklı disiplinleri arasında ortaklaşa çalışma ya da bu disiplinlerin iç içe geçmesiyle ortaya konan birçok yaratım vardır. Mevzu edebiyat olduğunda, bu alanın hatırı sayılır ustalarına ilişkin daha fazla eser bulmak mümkündür. Sinema sanatı, edebiyatın birçok yönünden faydalanırken, özellikle belgesel sinema, edebiyat ustalarının hayat hikâyelerine odaklanarak, izleyicilerine, kelimeleriyle ve metaforlarıyla tanıdıkları yazarların hayatlarını, resimlerle ve gerçek görüntülerle seyretme fırsatı sunarlar. Son günlerde sinemalarda gösterimde olan ve Aydın Orak tarafından hazırlanan Yaşar Kemal Efsanesi adlı belgesel de böyle bir iddia ile yola çıkmış gibi görünüyor. Temelde, Yaşar Kemal’ in badirelerle dolu ve edebiyatıyla zenginleştirdiği hayatını konu alan belgeseli birazcık irdeleyelim istiyorum;
Belgeselimiz, bu türe sanatsal yönünü veren kendine özgü bir anlatım arayışına girmek yerine klasik belgesel anlatımının dışına çok fazla çıkamamış. Aslında, büyük şahsiyetlerin hayatını anlatan belgesellerin ciddi avantajları vardır. Görsel ve yazılı medyada bolca materyal bulabilmek gibi. Bu noktada farkı yaratan eser, karanlıkta kalmış materyallere ulaşabilen ve bunu kendi meşrebince anlatabilen eserlerdir. Belgeselimiz bu açıdan biraz zayıf kalmış gibi görünse de, yönetmenin tavrı sanatsal bir kaygı taşımaktan ziyade dökümanterist bir çizgi benimsemek ise, burada başarılı bir iş çıkarmış diyebiliriz. Netekim! ele alınan kişi Yaşar Kemal gibi bir duayen olduğunda hareket alanınız oldukça geniştir. Hem politik hem edebi hem de kültürel yönden incelemek için Yaşar Kemal size tarifsiz bir alan sunar. Bu noktada bana göre belgeselci, topluma mal olmuş birini anlatmak isterse, her yönünü ele alıp parça parça anlatmaktansa, belgesele konu olan kişinin özel bir yanını veya hayatından önemli bir kesiti ele alarak daha derinlikli bir anlatım yoluna gitmelidir. Böyle olursa ortaya konan iş daha derli toplu ve amacına hizmet edebilir diye düşünüyorum. Belgeseli izlerken biz seyirciler, ustayı bazen bir beşikte, bazen mahkeme salonlarında savunma yaparken bazen de daktilonun başında bir esere can verirken görebiliyoruz. Bundan dolayı seyirciler belgeseli seyrederken zaman algısı yorgunluğuna kapılabilirler. Aydın Orak bu belgeselde, Yaşar Kemal’ in bir nevi biyografisini ortaya koyarken, hayat hikâyesini yine ustanın satırları ve Halil Ergün’ün buğulu sesiyle anlatma yoluna giderek otobiyografik bir renk katmıştır. Belgeselin bu yönü, kendine has bir dil oluşturma gayreti olarak görülebilir elbette. Bunun yanında eserin Yaşar Kemal’i anlatması hasebiyle yoğun bir politik tarafının olması da kaçınılmaz hale gelmiştir. Seyirciler, doğanın muhteşemliği üzerine güzellemeler yapan bir sanatçının olağan naifliğine kendini kaptırmışken bir anda kendini DGM koridorlarında bulabilmekte, ya da Fransız nişanı takılan bu fraklı salon beyefendisinin aniden madımak oteli önünde elinde mikrofonla ve kararlılıktan titreyen bedeniyle yeminler etmesi görüntüleriyle irkilebilirler. Her şeyden öte, hayatını bir belgesele sığdırmanın elbette mümkün olmadığı bu edebiyat çınarını anlatma yoluna giden yönetmen, elindeki tüm kurşunları harcayarak bu işin içinden çıkmaya çalışmıştır. Sonuç olarak belgeselin sonuna geldiğinizde, yönetmenin iyi niyetle bir denize açıldığını, rota sırasında biraz dağıldığını ama sonunda tek parça halinde gemiyi limana getirebildiğini görebiliyoruz.

 

YAŞAR KEMAL EFSANESİ / THE LEGEND OF YAŞAR KEMAL

TÜRKİYE / 2017 / DCP / Renkli / 113´ / Türkçe; İngilizce altyazılı

Yönetmen/Yapımcı/Senarist: Aydın Orak

Görüntü Yönetmeni: Ece Güneş Saadetyan

Özgün Müzik: Murat Hasarı

Oyuncular: Anlatan: Halil Ergün Katılanlar: Arif Keskiner, Ara Güler, Zülfi Livaneli

Yapım Şirketi: Orak Film

 

Ahmet Pala – Özyaşam Öyküsü
1984 yılında Iğdır’ da doğdu. Çukurova Üniversitesinde Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik bölümünden mezun oldu. Üniversite yıllarında senaryo yazımı üzerine aldığı eğitimlerle sinema çalışmalarına başladı. Birçok kısa film ve belgesel çalışmasında yer aldı. Halen İstanbul’da öğretmenlik yaparken bir taraftan da senaryo eğitmenliğine devam etmektedir.